Snapchat opnieuw voor de rechter: SMC wil streaks en snapscore standaard uit

Snapchat krijgt voor de tweede keer dit jaar een Nederlandse massaclaim aan de broek. Stichting Massaschade & Consument (SMC) heeft Snap Inc. op 7 september gedagvaard bij de rechtbank Amsterdam. De stichting wil dat het platform functies als streaks, snapscore en autoplay standaard uitzet, en eist een vergoeding voor Nederlandse gebruikers.

Wat SMC Snap verwijt

Volgens SMC is Snapchat zo ontworpen dat gebruikers de app zo vaak mogelijk openen. De stichting noemt vijf mechanismes: streaks (de vlammetjes die verdwijnen als vrienden elkaar een dag niet snappen), de snapscore, autoplay van content, berichten die na het lezen verdwijnen en meldingen die precies op het juiste moment binnenkomen. Samen zouden die functies vooral jongeren aanzetten tot dwangmatig gebruik.

Daarnaast verwijt SMC het bedrijf dat de leeftijdscontrole tekortschiet, dat het te weinig doet tegen grooming en drugshandel via de app, en dat het niet transparant is over welke data het verzamelt.

De eisen

SMC vraagt de rechter om Snap te verplichten de genoemde functies standaard uit te schakelen. Gebruikers moeten ze zelf kunnen aanzetten. Verder mag Snapchat geen meldingen sturen die alleen bedoeld zijn om mensen terug te halen, mag wie minder content bekijkt daar geen nadeel van ondervinden, en moeten gebruikers beter inzicht krijgen in hun eigen gebruik. Ook wil de stichting een werkende leeftijdsverificatie en strengere handhaving.

Naast die gedragsregels eist SMC compensatie: 425 tot 1.850 euro per gebruiker, afhankelijk van leeftijd en hoe intensief iemand de app gebruikte. Iedereen die sinds 25 mei 2018 met een Nederlands adres Snapchat heeft gebruikt, kan zich gratis aanmelden. Ouders kunnen dat namens minderjarige kinderen doen. Als de rechter Snap niet veroordeelt tot het betalen van de proceskosten, houdt de procesfinancier tien tot vijfentwintig procent van een eventuele vergoeding in.

Eerst gesprek, toen dagvaarding

SMC zegt eind augustus met Snap om tafel te hebben gezeten en het bedrijf op 27 augustus formeel te hebben uitgenodigd om te onderhandelen. Dat leverde volgens voorzitter Lucia Melcherts niets op. De stichting wijst erop dat Meta dit jaar al vergelijkbare maatregelen voor minderjarigen aankondigde op Instagram en Facebook, zoals tijdslimieten, geen nachtelijke meldingen en tijdlijnen zonder algoritme.

Snap reageert dat gebruikers streaks nu al kunnen pauzeren en hervatten. Een inhoudelijke reactie op de dagvaarding heeft het bedrijf nog niet gegeven.

Tweede claim in drie maanden

Het is de tweede collectieve actie tegen Snapchat in Nederland binnen korte tijd. In juni startte Stichting Onderzoek Marktinformatie (SOMI) al een procedure met vergelijkbare verwijten over verslavend ontwerp en de veiligheid van kinderen. Beide zaken lopen onder de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA), die het mogelijk maakt om namens een grote groep gedupeerden schadevergoeding te vorderen.

Wat er voor merken en creators op het spel staat

Snapchat is in Nederland een van de grootste platforms onder tieners en twintigers, en juist die doelgroep bereiken merken er via creators, Stories en sinds juni ook via [Sponsored Snaps](/nieuws/snapchat-brengt-sponsored-snaps-naar-nederland-met-klm-als-eerste-adverteerder). Streaks en snapscore zijn precies de mechanismes die zorgen dat gebruikers de app dagelijks openen. Als de rechter SMC volgt, verandert dat de frequentie waarmee jongeren Snapchat gebruiken, en daarmee het bereik van Stories, Spotlight en advertenties.

De rechtbank Amsterdam moet eerst beoordelen of SMC ontvankelijk is en hoe de zaak zich verhoudt tot de eerder gestarte procedure van SOMI. Een inhoudelijke behandeling laat doorgaans maanden op zich wachten.