EU Kids Act: Brussel wil geen social media onder de 13 en één uur per dag voor 13- en 14-jarigen

De Europese Commissie heeft donderdag de EU Kids Act gepresenteerd: een verordening die kinderen onder de dertien van social media weert, dertien- en veertienjarigen alleen nog toelaat via een beperkt account onder ouderlijk toezicht en platforms verplicht om aan te tonen dat hun dienst veilig is ontworpen. Het voorstel geldt niet alleen voor social media, maar ook voor videoplatforms, online games en AI-chatbots.

Drie leeftijdsgroepen

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kondigde het plan woensdag al aan in haar State of the Union in Straatsburg, met de woorden dat het genoeg is geweest. Donderdag presenteerde ze samen met uitvoerend vicevoorzitter Henna Virkkunen de tekst. Kern van het voorstel is een indeling in drie leeftijdsgroepen.

Kinderen onder de dertien mogen geen eigen account meer hebben op social media of videoplatforms. Wie dertien of veertien is, krijgt een zogeheten mini-account dat gekoppeld is aan het account van een ouder of voogd. Dat account werkt alleen op platforms die geschikt zijn bevonden voor die leeftijd, is standaard privé, heeft beperkte contactmogelijkheden, staat standaard zonder locatie, camera en microfoon en is begrensd op maximaal één uur schermtijd per dag. Vanaf vijftien mag een jongere een eigen account openen, maar platforms moeten hun dienst voor vijftien- tot zeventienjarigen dan wel aantoonbaar veilig hebben ingericht.

Bewijslast bij de platforms

Von der Leyen omschreef het voorstel als het omkeren van de bewijslast: niet de ouder of toezichthouder moet aantonen dat een platform schadelijk is, maar het platform moet laten zien dat het veilig is. Platforms moeten daarvoor complianceplannen indienen bij de Commissie en bij onafhankelijke auditors. Zeer grote platforms moeten zo'n plan dertig dagen vóór de uitrol van nieuwe functies aanleveren.

Concreet verbiedt het voorstel verslavende ontwerpkeuzes zoals eindeloos scrollen, beloningsmechanismen en pushmeldingen tijdens slaapuren. Aanbevelingsfeeds die op basis van profilering steeds extremere content voorschotelen, mogen niet meer aan minderjarigen worden getoond. AI-chatbots en zogeheten companions staan voor minderjarigen standaard uit en mogen geen emotionele afhankelijkheid kweken. Platforms moeten daarnaast eenvoudige tools bieden om te blokkeren, te dempen en schermtijd te beheren, en de leeftijd van gebruikers verifiëren, onder meer via de Europese leeftijdsverificatie-app. De handhaving volgt het model van de Digital Services Act, met een toezichtvergoeding voor platforms waarvan de hoogte nog niet vaststaat.

Wat er al gold en wat nog komt

Gerichte reclame op basis van profilering aan minderjarigen is onder de Digital Services Act al verboden. De Kids Act maakt dat verbod scherper, omdat platforms straks bij aanmelding moeten weten hoe oud een gebruiker is in plaats van te werken met een redelijke inschatting. Regels voor influencer marketing zelf staan niet in dit voorstel. Die volgen dit najaar in de Digital Fairness Act, waarin de Commissie consumentenregels wil bijwerken voor manipulatieve praktijken, dark patterns en problematische vormen van influencer marketing. De herziening van de richtlijn audiovisuele mediadiensten moet daarnaast verduidelijken hoe Europese regels gelden voor influencers als contentleveranciers.

Het voorstel gaat nu naar het Europees Parlement en de 27 lidstaten. Nederland steunt de aanpak volgens staatssecretaris Willemijn Aerdts. In België verzette de Influencer Marketing Alliance zich deze week al tegen een volledig verbod voor jongeren. De discussie komt bovenop de druk die platforms al voelen: Meta trof in de Verenigde Staten een schikking met 29 staten waarin een standaard dagelijkse limiet van twee uur voor tieners is afgesproken, Snapchat-topman Evan Spiegel zei deze week een vergelijkbare limiet te willen invoeren, en de Amsterdamse stichting SOMI breidde haar collectieve zaak tegen Snapchat uit naar de hele Europese Unie.